Heb je extra vitamines nodig tijdens de zwangerschap?

Weet jij hoe het nu precies zit? Er wordt van alles aangeraden en op een gegeven moment weet je niet meer wat verstandig is. Ik geloof er heilig in dat een gezond eetpatroon, met voldoende groenten en fruit, de basis is die eerst op orde moet zijn. Op die manier krijg je al veel vezels en vitamines binnen. Maar hoe zit het dan met supplementen en het innemen van extra vitamines tijdens de zwangerschap? Wij hebben onze partner Laveen gevraagd om hier meer duidelijkheid over te geven. Dit is wat zij aangeven:

De zwangerschap en borstvoedingsperiode zijn twee heel bijzondere periodes voor je lichaam. Plots zorg je niet alleen voor jezelf, maar ook voor dat kleine leven dat samen met jou groeit. Het is dan ook niet verwonderlijk dat je behoefte aan voedingsstoffen in deze periode verandert.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar deze veranderingen. Sommige behoeftes zijn zo significant anders, of zo cruciaal in deze levensfase, dat zelfs de Gezondheidsraad in Nederland hier expliciet over heeft geschreven. In aparte adviezen en voedingsnormen voor zwangerschap en borstvoeding benoemt de Gezondheidsraad een aantal vitamines, mineralen en vetzuren die in deze periode extra aandacht verdienen.

Folaat (foliumzuur)

Folaat is vooral van belang rond de conceptie en in de eerste fase van de zwangerschap. In deze periode vinden intensieve processen van celdeling plaats bij de zich ontwikkelende foetus. De folaatstatus van de moeder speelt hierin een rol: een lage folaatstatus wordt gezien als een risicofactor voor het ontstaan van neurale buisdefecten.

Om die reden adviseert de Gezondheidsraad vrouwen in de vruchtbare leeftijd om aanvullend op de voeding dagelijks 400 microgram foliumzuur te gebruiken, te starten ten minste één maand vóór de conceptie en door te gaan tot maximaal drie maanden na de conceptie.¹ Dit advies is specifiek gericht op het verhogen van de folaatstatus van de moeder in deze afgebakende periode, omdat dan het risico het hoogst is.

Voetnoot: dit betekent niet dat je daarna geen behoefte meer hebt aan folaat. Deze B-vitamine is altijd een belangrijke en essentiële vitamine in onze voeding, enkel de verhoogde behoefte is na deze periode niet meer van belang.

Hieronder vind je deze voedingsstoffen die door de Gezondheidsraad worden genoemd, en waarvan het waardevol is om te begrijpen waarom ze juist in de zwangerschap en borstvoedingsperiode een belangrijke rol spelen.

Vitamine D3

Vitamine D3 komt van nature slechts in beperkte mate voor in voeding en is vooral aanwezig in vette vis. Daarnaast kan het lichaam vitamine D3 zelf aanmaken onder invloed van zonlicht, maar deze aanmaak is in Nederland seizoensafhankelijk en in de praktijk vaak beperkt.

Omdat zowel voeding als zonlicht in de praktijk onbetrouwbaar kunnen zijn, adviseert de Gezondheidsraad alle zwangere vrouwen om dagelijks een supplement met 10 microgram vitamine D te gebruiken.² Dit advies geldt onafhankelijk van seizoen of voedingspatroon.

Jodium

Jodium is een essentieel mineraal dat in Nederland van nature weinig voorkomt in de bodem. De jodiuminname is daardoor sterk afhankelijk van specifieke voedingsmiddelen, zoals brood en bakwaren waarin gejodeerd zout is verwerkt, en van zeeproducten zoals zeewier.

Omdat tijdens zwangerschap en borstvoeding de jodiumbehoefte verhoogd is, benoemt de Gezondheidsraad dit mineraal expliciet als aandachtspunt. Het advies is om 200 microgram jodium per dag binnen te krijgen. Lukt dit structureel niet, dan wordt een supplement met maximaal 200 microgram jodium per dag aanbevolen. Hogere doseringen worden nadrukkelijk afgeraden.³

IJzer

IJzer speelt een rol bij de vorming van rode bloedcellen en het transport van zuurstof in het lichaam. Tijdens de zwangerschap neemt het bloedvolume toe, waardoor de ijzerbehoefte verhoogd is. Uit onderzoek blijkt dat de ijzerinname en -opname bij vrouwen in Nederland sterk kan variëren. Daarom wordt het ijzergehalte tijdens de zwangerschap goed gemonitord.⁴

Omdat het monitoren van het ijzergehalte een vast onderdeel is van de Nederlandse zwangerschapszorg, is er geen algemeen advies om ijzer standaard te suppleren. Dit is iets wat, indien nodig, individueel wordt besproken met een zorgverlener.⁵

Wist je dat vitamine C de opname van ijzer uit plantaardige bronnen kan verhogen?⁶

Vitamine B12

Vitamine B12 draagt bij aan de normale vorming van rode bloedcellen, ondersteunt het normaal functioneren van het zenuwstelsel en draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme. Het lichaam kan vitamine B12 niet zelf aanmaken en is volledig afhankelijk van aanvoer via voeding. Vitamine B12 komt van nature uitsluitend voor in dierlijke producten, met name in vlees.

Tijdens zwangerschap en borstvoeding is vitamine B12 extra relevant, omdat deze vitamine via de placenta en later via moedermelk wordt doorgegeven aan het kind. De behoefte is daarom verhoogd: tijdens de zwangerschap 3,3 microgram per dag en tijdens de borstvoedingsperiode 3,8 microgram per dag, tegenover 2,8 microgram per dag voor andere volwassenen.⁷

Choline

Choline draagt bij aan een normaal vetmetabolisme, een normale leverfunctie en een normaal homocysteïnemetabolisme. Ook voor choline ligt de behoefte tijdens zwangerschap hoger dan normaal: van 400 milligram per dag voor niet-zwangere volwassenen naar 480 milligram per dag tijdens de zwangerschap.⁸

Choline komt voor in onder andere eieren, vlees, vis, zuivelproducten, volkoren granen en peulvruchten. Er wordt vanuit gegaan dat choline via een gevarieerd voedingspatroon voldoende kan worden ingenomen, maar gezien de hogere behoefte is het zinvol om te bekijken of deze voedingsmiddelen voldoende terugkomen in het dagelijkse dieet.

Omega 3-vetzuren (DHA)

DHA is een omega 3-vetzuur dat in de voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen specifieke aandacht krijgt. Er is geen los DHA-advies geformuleerd; in plaats daarvan vertaalt dit zich naar het advies om tweemaal per week vis te eten, waarvan één keer vette vis, om voldoende DHA binnen te krijgen. Voor andere volwassenen geldt een lager visadvies.⁹

Omdat structureel twee keer per week vis eten niet voor iedereen haalbaar is, wordt geadviseerd om in dat geval een supplement te gebruiken met 250 tot 450 milligram DHA per dag. Dit advies is nadrukkelijk conditioneel en bedoeld als aanvulling wanneer de inname via voeding onvoldoende is.¹⁰

Meer informatie

Het is veel informatie, dat begrijpen wij heel goed, maar schroom niet op bij vragen contact op te nemen met Laveen

 

Bronnen

¹ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 49.

² Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 49.

³ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 51.

⁴ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 48–49.

⁵ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 48–49.

⁶ Gezondheidsraad, Naar een voldoende inname van vitamines en mineralen, 2009, p. 46.

⁷ Gezondheidsraad, Advies voedingsnormen vitamine B6, foliumzuur en vitamine B12, 2018, p. 16–17.

⁸ Gezondheidsraad, Evaluatie voedingsnormen vitamines en mineralen voor lacterende vrouwen, 2016, p. 110–112.

⁹ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 47.

¹⁰ Gezondheidsraad, Voedingsaanbevelingen voor zwangere vrouwen, 2021, p. 47.